吳懷楚
       (現居美國丹佛)
更多>>>   
吳懷楚◎古越南樂府漢文長詩《征婦吟曲》【下篇】

古越南樂府漢文長詩《征婦吟曲》 【下篇】

◎吳懷楚◎


  
樹葉青霜裡            Thu-diep thanh-suong ly
蛩聲細雨中            Cung thanh te vu trung
雙斧殘兮楊柳        Suong phu tan he Duong-lieu
雨鋸損兮梧桐        Vu cu ton he Ngo-dong
鳥返高舂                 Dieu phan cao thung
露下低叢                 Lo ha de tung
寒垣候蟲                 Han vien hau trung
遠寺曉鐘                 Vien tu hieu chung
蟋蟀數聲雨              Tat-suat so thanh vu
芭蕉一院風               Ba-tieu nhat vien phong
風裂紙窗穿帳隙       Phong liet chi-song xuyen truong khich
月移花影上簾櫳       Nguyet di hoa-anh thuong liem-lung
花前月照月自白       Hoa tien nguyet chieu nguyet tu bach
月下花開花自紅       Nhuyet ha hoa khai hoa tu hong
月花花月兮影重重    Nguyet hoa hoa nguyet he anh trung trung
花前月下兮心忡忡     Hoa tien nguyet ha he tam xung xung
千般懶萬事慵             Thien ban lan van su dung
慵女工錦軸恥拋鴛對偶     Dung nu cung cam truc si phao uyen doi Ngau
慵婦巧金針羞刺蝶雌雄     Dung phu xao kim-cham tu thich diep thu Hung
慵粧對曉空施粉           Dung trang doi hieu khong thi phan
           
由於眼看春去秋來,花開又花落,燕子去又回。日復日,月復月,年復年,四年傷離別,除了在書信上尚有點消息外,日夕苦候,都不見夫婿歸來。夜夜推窗望月輕歎幾回,花前月下獨自徘徊,那滴滴細雨梧桐,遠寺鐘聲,芭蕉風傳,更撩起征婦的愁絲萬縷情。於是乎!就顯得“千般懶,萬般慵”,漸漸開始對丈夫感覺有點失望。且別說:“金針羞刺蝶雌雄”,連對曉粧扮,也懶得去施粉了。
 
慵語終朝悶倚窗           Dung ngu chung trieu muon y song
倚窗倚窗復倚窗           Y song y song phuc y song
郎君去兮誰為容           Lang-quan khu he thuy vi dung
誰為容兮空盤桓           Thuy vi dung he khong ban hoan
郎君去兮隔重關           Lang-quan khu he cach trung quan
何啻天帝孫                   Ha thi thien de ton
冷落泣銀渚                   Lanh-lac khap ngan chu
何啻姮娥婦                   Ha thi Hang-nga phu
淒涼坐廣寒                   The-luong toa Quan-han
藉愁兮為枕                   Ta sau he vi cham
煮悶兮為餐                   Chu muon he vi xan
欲將酒制愁                   Duc tuong tuu che sau
愁重酒無力                  Sau trong tuu vo luc
欲將花解悶                  Duc tuong hoa giai muon
悶壓花無顏                  Muon ap hoa vo nhan
愁悶總為愁悶誤          Sau muon tong vi sau muon ngo
悶愁化作九泉灘          Muon sau hoa tac cuu tuyen than
試瓊笙兮不成響          Thi quynh sanh he bat thanh huong
抱銀箏兮不忍彈          Bao ngan tranh he bat nhan dan
思遠塞兮行路難          Tu vien tai he hanh lo nan
念征夫兮囊索單          Niem chinh-phu he nang tac don
鵑聲啼落關清淚          Quyen thanh de lac quan thanh le
樵鼓敲殘帶憊肝          Trieu co xao tan dai bai can
不勝憔悴形骸軟          Bat thang tieu-truy hinh-hai nhuyen
始覺睽離滋味酸          Thuy giac khue-ly tu-vi toan
滋味酸兮酸更辛          Tu-vi toan he toan canh tan
酸辛端的為良人          Toan tan doan dich vi luong-nhan
為良人兮雙妾淚          Vi luong-nhan he song thiep le
為良人兮隻妾身          Vi luong-nhan he chich thiep than
妾身不到君征帳          Thiep than bat dao quan chinh truong
妾淚不到君征巾          Thiep le bat dao quan chinh can
惟有夢魂無不到          Duy huu mong- hon vo bat dao
尋君夜夜到江津          Tam quan da da dao giang tan
尋君兮陽台路              Tam quan he duong-dai lo
念君兮湘水濱              Niem quan he Tuong-thuy tan
記得幾番歡會處          ky dac ky phien hoan hoi xu
無非一枕夢中春          Vo phi nhat cham mong trung xuan
           
苦候不見夫婿歸來,征婦就發了一個準備萬里尋夫奇想。但關山萬里遠隔迢迢,更何況,一想起“有親安可暫相離”和“兒郎年且孺”,在這艱難時刻,是極需要她來照拂時,她也就只好把這個奇想托於夢裡去與夫婿相尋,因為也惟有夢魂是無不到的。
 
此身反恨不如夢          Thu than phan han bat nhu mong
隴水涵關與子親          Lung-Thuy Ham-Quan du tu than
夢去每憎驚更斷          Mong khu moi tang kinh canh doan
夢回又慮幻非真          mong hoi huu lu huyen phi chan
惟有寸心真不斷          Duy huu thon tam chan bat doan
未嘗頃刻少離君          Vi thuong khoanh-khac thieu ly quan
心不離君未見君          Tam bat ly quan vi kien quan
憑高幾度望征輪          Bang cao ky do vong chinh luan
望君何所見                  Vong quan ha so kien
江洲滿白蘋                  Giang chau man bach tan
燕草披青縷                  Yen thao phi thanh lu
秦桑染綠雲                  Tan tang nhiem loc van
南來井邑半兵塵          Nam lai tinh ap ban binh tran
落日平沙鷺一群          Lac nhat binh sa lo nhat quan
望君何所見                 Vong quan ha so kien
官路短長亭                 Quan lo doan truong dinh
雲間吳樹暗                 Van gian Ngo thu am
天際蜀山青                 Thien che Thuc-son thanh
北來禾黍半荒城         Bac lai hoa thu ban hoang thanh
微雨江樓笛一聲         Vi vu giang lau dich nhat thanh
望君何所見                 Vong quan ha so kien
崆山葉做堆                 Khong-son diep to doi
自飛青野雉                 Tu phi thanh da tri
自舞隔江梅                 Tu vu cach giang mai
東去烟嵐慘不開         Dong khu yen lam tham bat khai
西風飄薄鳥聲哀         Tay phong phieu bac dieu thanh ai
望君何所見                 Vong quan ha so kien
河水曲如鉤                 Ha thuy khuc nhu cau
長空數點雁                 Truong khong to diem nhan
遠浦一歸舟                 Vien pho nhat quy chau
西去松楸接斷蕪         Tay khu tung thu tiep doan vu
行人微沒隔蒼洲         Hanh nhan vi mot cach sang chau
望盡天頭又地頭         Vong tan thien dau huu dia dau
幾日登樓又下樓         Ky nhat dang lay huu ha lau
凍雲阻盡相思眼         Dong van tro tan tuong-tu nhan
何處玉關征戰陬         Ha xu ngoc-quan chinh-chien tuu
恨無長房縮地術         Han vo Truong-phong suc dia thuat
恨無仙子擲巾符         Han vo Tien-tu trich can phu
有心誠化石                 Huu tam thanh hoa thach
無淚可登樓                 Vo le kha dang lau
回首長堤楊柳色         Hoi thu truong-de duong-lieu sac
悔教夫婿覓封侯         Hoi giao phu- te mich phong hau
不識離家千里外         Bat thuc ly gia thien ly ngoai
君心有似妾心否         Quan tam huu tu thiep tam phau
君心倘與妾心似         Quan tam thang du thiep tam tu
妾亦於君何怨尤         Thiep diec u quan ha oan-vuu
 
畢竟夢歸於夢,是一個夢。幾日登樓更下樓,可憐征婦的一雙淚眼相思給凍雲遮斷,望不見“何處玉關征戰陬”。此外,更恨的是自己沒有縮地術和仙子的巾符,用來幫助自己達成與夫婿會面的願望。每當回首舊日長堤,看到那楊柳色,就不禁有點悔怨自己當初叫夫婿去覓封侯。

而鄧陳琨的這句“回首長堤楊柳色,悔教夫婿覓封侯”,正是出自唐朝詩人王昌齡的《閨怨》,“閨中少婦不知愁,春日凝粧上翠樓,忽見陌頭楊柳色,悔教夫婿覓封侯”。故其在這段詩文裡才有:“不識離家千里外,君心有似妾心否,君心倘與妾心似,妾亦於君何怨尤”之語。
        
妾心如花常向陽          Thiep tam nhu hoa thuong huong duong
只怕君心如流光          Chi pha quan tam nhu luu quang
流光一去不復照          Luu quang nhat khu bat phuc chieu
花為流光黃又黃          Hoa vi luu quang hoang huu hoang
花黃更向誰邊笑          Hoa hoang canh huong thuy bien tieu
流光不肯一迴照          Luu quang bat khang nhat hoi chieu
黃花卻為流光老          Hoang hoa khuoc vi luu quang lao
黃花老兮落滿墻          Hoang hoa lao he lac man tuong
花落如今經幾霜          Hoa lac nhu kim kinh ky suong
庭蘭兮已摘                  Dinh lan he di trich
江藻兮又芳                  Giang tao he huu Phuong
攝衣步前堂                  Nhiep y bo tien duong
仰目觀天章                  Nguong muc quan thien chuong
纖雲時彷彿                  Tiem van thoi phang-phat
北斗怨低昂                  Bac-dau oan de ngang
河水翻明滅                  Ha thuy phien minh-diet
參躔乍現藏                  Sam trien sa hien tang
月照兮我床                  Nguyet chieu he nga sang
風吹兮我牆                  Phong xuy he nga tuong
玉顏隨年削                  Ngoc nhan tuy nien tuoc
丈夫又他方                  Tuong phu huu tha Phuong
昔日形與影                  Tich nhat ho hinh du anh
今為參與商                  Kim vi Tham du Thuong
君邊雲擁青絲騎          Quan bien van ung thanh-ty ky
妾處苔生嚮屧廊          Thiep xu dai sinh huong Diep-lang
廊內春風日將歇          Lang noi xuan-phong nhat tuong yet
可憐誤盡良時節          Kha-lan ngo tan luong thoi tiet
良時節姚黃魏紫嫁東風    Luong thoi tiet Dieu Hoang Nguy Tu gia dong phong
良時節織女牛郎會明月   Luong thoi tiet Chuc-nu Nguu-lang hoi minh-nguyet
昨日未筓西家娘         Tac nhat vi ke tay gia nuong
今年已歸東鄰俏          Kim nien di quy dong lan thieu
可憐兔守一空房          Kha lan tho thu nhat khong phong
年年誤盡良時節          Nien nien ngo tan luong thoi tiet
良時節兮忽如梭          Luong thoi tiet he hot nhu thoa
人世青春容易過          Nhan the thanh-xuan dung-di qua
況復是春悶未消秋恨續    Huong phuc thi xuan muon vi tieu thu han tuc
況復是合歡更少別愁多    Huong phuc thi hop-hoan canh thieu biet sau da
別愁秋恨兩相磨          Biet sau thu han luong tuong ma
蒲柳青青能幾何          Bo lieu thanh thanh nang ky ha
空歎息淚咨嗟              Khong than tich le tu ta
只怕白到文君頭空歎息    Chi pha bach dao Van-Quan dau khong than tich
只恐花到潘郎鬢浪咨嗟    Chi pha hoa dao Phan-Lang man tu ta
歎息何以為顏色猶紅如嫩花Than tich ha di vi nhan sac do hong nhu Non hoa
咨嗟何以為                  Tu ta ha di vi
光陰一擲無回戈          Quang am nhat trich vo hoi qua
咨命薄惜年花              Tu menh bac tich nien hoa
紛紛少婦幾成皤        Phan phan thieu phu ky thanh ba
 
“可憐兔守一空房,年年誤盡良時節”,畢竟人的青春是有限的。征婦夜夜獨守空幃,日日登樓望夫歸,只見樓頭燕子歸來人不歸。征婦怕只怕的是,他朝夫妻相見時,文君已白了頭,又或是花到潘郎鬚浪相對而空歎息。
  
香閣重懷陪笑臉        Huong tac trung hoai boi tieu kiem
花樓尚記解香羅        Hoa lau thuong ky giai huong la
恨天不與人方便        Han tien bat du nhan phuong-tien
底事到今成坎坷        De su dao kim thanh kham-kha
坎坷坎坷知奈何        Kham-kha kham-kha tri nai ha
為妾嗟兮為君嗟        Vi thiep ta he vi quan ta
君不見野外雙鴛鴦    Quan bat kien da ngoai song uyen-uong
甘心不忍兩心張        Cam tam bat nhan luong tam truong
又不見樑間雙燕燕     Huu bat kien luong gian song yen yen
白首何曾忘眷戀        Bach thu ha tang vong quyen-luyen
鶼鶼也無情                Kiem kiem da vo tinh
比翼雙隨過一生        Ty duc song truy qua nhat sinh
蛩蛩也無知                Cung cung da vo tri
並驅到老不相違        Tinh khu dao lao bat tuong vi
路柳曾傳連理處        Lo lieu tang truyen lien-ly xu
池蓮亦有並頭時        Tri lien diec huu tinh dau thoi
負蟨兮駏驉                Phu quyet he cu hu
抱蘿兮菟絲                Bao la he tho ty
何人生之相違          Ha nhan sinh chi tuong vi
嗟物類之如斯          Ta vat loai chi nhu tu
安得在天為比翼鳥      An dac tai thien vi ty diec dieu
在地為連理枝          Tai dia vi lien-ly chi
寧甘死相見              Ninh cam tu tuong kien
不忍生相離              Bat nhan sinh tuong ly
雖然死相見              Tuy nhien tu tuong kien
曷欲生相隨              Hat duc sinh tuong tuy
安得君無到老日      An dac quan vo dao lao nhat
妾常少年                 Thiep thuong thieu-nien
願為影兮隨君邊        Nguyen vi anh he tuy quan bien
君有行兮影不遠        Quan huu hanh he anh bat vien
君依光兮妾如願        Quan y quang he thiep nhu nguyen
願君許國心如丹        Nguyen quan hua quoc tam nhu dan
願君庇民身如鐵        Nguyen quant y dan than nhu thiet
饑來吞下月氏頭        Co lai thon ha nguyet-thi dau
渴來飲下單于血        Khat lai am ha Thien-vu huyet
何幸期門鋒刃中        Ha hanh ky mon phong nhan trung
老天著意護英雄        Lao thien truoc y ho anh-hung
護英雄百戰功            Ho anh-hung bach chien cong
長驅駟馬靜關東        Truong khu tu ma tinh Quan-Dong
關東關北休傳箭        Quan-Dong Quan-Bac huu truyen tien
           
這一段文字道出征婦因思念夫婿而產生:懷想、希望、愁悶,甚至失望等多樣的矛盾與複雜心態。同時,更把一切怨尤歸咎於“上天不與人方便”。

“在天為比翼鳥,在地為連理枝,應是引用自唐詩的《長恨歌》的“在天願為比翼鳥,在地願為連理枝”。至於“饑來吞下月氏頭,渴來飲下單于血”,使人不禁想起了岳飛《滿江紅》的“壯志饑餐胡虜肉,笑談渴飲匈奴血”。可見得鄧陳琨飽讀群書,尤其對漢文學認識之深。
 
山尾山頭早掛弓        Son vi son dau tao qua cung
捷色旌旗辭塞月        Tiep sac tinh ky tu tai nguyet
凱歌將士背邊風        Khai ca tuong-si boi bien phong
勒詩兮燕然石            Lac thi he yen nhien thach
獻馘兮未央宮            Hien quac he vi uong cung
未央宮兮向天朝        Vi uong cung he huong thien trieu
挽銀河兮洗刀弓        Van ngan-ha he tay dao cung
詞人刪下平淮頌        Tu nhan san ha Binh-Hoai trung
樂府歌傳入漢謠        Nhac phu ca truyen nhap Han dao
凌煙閣兮秦叔寶        Lang yen cac he Tan Thuc Buu
麒麟台兮霍嫖姚        Ky-lan dai he Phac Phieu Dieu
天長地久茅苴劵        Thien truong dia cuu mao thu khoan
子蔭妻封爵祿標        Tu am the phong Tuoc loc tieu
有愁兮此日                Huu sau he thu nhat
得意兮來時                Dac y he lai thoi
           
苦候多時的喜訊終於到來,“山尾山頭早掛弓,捷色旌旗辭塞月,凱歌將士背邊風”,夫婿一朝得志歸來,“子蔭妻封爵祿”自是必然的事。“有愁兮此日,得意兮來時”,征婦四載獨守空幃的時光,總算沒有平白守待。
 
妾非蘇家痴心婦       Thiep phi To gia thi tam phu
君亦洛陽好男兒       Quan diec Lac-Duong hao nam nhi
歸來倘佩黃金印       Quy lai thang boi hoang kim an
肯學當年不下機       Khang hoc duong nien bat ha ky
願為君兮解征衣       Nguyen vi quan he giai chinh y
願為君兮捧霞巵       Nguyen vi quan he bong ha chi
為君梳櫛雲鬟髻       Vi quan so trat van hoan ke
為君粧點玉臙脂       Vi quan trang-diem ngoc yen chi
取君看兮舊淚帕       Thu quan khan he cuu le pha
訴君聽兮舊情詞       To quan thinh he cuu tinh tu
舊情詞兮換新聯       Cuu tinh tu he han tan lien
 
從這段詩文,可以讀出當遠征的夫婿歸來,征婦其喜悅之情很難於形表。解征衣,捧霞巵,梳櫛雲鬟髻,點玉臙脂等. . . . . .一切所作為,是希望贏得個郎歡喜。
 
語新話舊兮酒杯前     Ngu tan thoai cuu he tuu boi tien
淺斟兮漫漫                Thien cham he man man
底唱兮連連                De xuong he lien lien
斟不斟兮蒲城釀         Cham bat cham he bo thanh nhuong
唱不唱兮紫騮篇         xuong bat xuong he tu 1luu thien
願斟九醞兮唱雙聯       Nguyen cham cuu van he xuong song lien
與君整頓兮舊姻緣       Du quan chinh-don he cuu nhan-duyen
交頸成雙到老天         Giao kinh thanh song dao lao thien
償了功名離別債         Thuong lieu cong-danh ly -biet trai
相憐相守太平年         Tuong lan tuong thu thai-binh nien
太平年願君止戈置       Thai-binh nien nguyen quan chi qua tri
若然此別妾何淚         Nhuoc nhien thu biet thiep ha le
將會之期將寄言         Tuong hoi chi ky tuong ky ngon
嗟乎丈夫當如是         Ta ho tuong phu duong nhu the
 

“語新話舊兮酒杯前”,夫婦久別重逢勝新婚,自然有訴不盡的相思情話。四年所負出的代價,已經“償了功名離別債”。當然,夫婦倆都非常珍惜,希望能夠從此“相憐相守太平年”,惟是,“太平年願君止戈置”則是談何容易。因為鄭、阮兩主相爭局面持續很多年,最終才由阮主平定四海一統天下。當鄧陳琨這篇《征婦吟曲》一經完成之後,在當時的儒林界引發起一陣旋風,仕人爭相傳讀,還有許多人把它譯成喃文,而段氏點(DOAN-THI-DIEM)女才人將它用“雙七六八”詩翻譯過來,共計四百一十二句,是眾多譯作裡最為人樂道稱頌。

鄧陳琨的作品大都已失散,,除了《征婦吟曲》外,知道的還有流傳的詩賦有:《題瀟湘八景詩鈔》、《張翰思苑鱸》、《鄧陳琨賦鈔》、《張良布衣》和《扣門聲》等。
 
【註】鷾鴯 :燕子的別稱 。
  

二零一一年八月十四日於一笑齋

(完)

 

回應
過客兄 : 謝謝你给我精神上的支持.越南.自趙佗立國以至歷朝.都有不少前人如:Pham Ngu Lao.Mac Dinh Chi.和 Nguyen Binh Khiem 都有他們的漢文詩作.但願有朝一日我能夠有機會把它們介紹出來和大家分享一下.
留言 : 吳懷楚, 11-Aug-15, 12:51:32
佩服懷楚兄對越南古典文學的深刻見解。此曲經段氏點女史翻譯成越(喃)文後才得以廣泛流傳。
留言 : 过客, 11-Aug-15, 06:31:43
您的意見 :


請輸入尋聲留言密碼